ЧАРО СОЗМОНҲОИ ҶАМЪИЯТӢ КАМ МЕШАВАНД?

navid
Дакикахо. хондан: 3

Душанбе. 29.01.24. Навид.

Ба иттилои шабакаҳои хабаргузорӣ, дар давоми якуним соли охир беш аз 700 созмони ҷамъиятӣ аз миён рафтааст, ки шумораи онҳо дар муқоиса бо се соли пеш 2 маротиба зиёд аст. Чанде аз коршиносон далели қатъи фаъолияти бештарини онҳоро ба иллати пойбандиашон ба арзишҳои ғарбӣ, ки бо анъанаҳои маҳаллӣ мувофиқат намекунанд, вобаста медонанд.

То имрӯз дар Тоҷикистон камтар аз 3 ҳазор созмони ғайриҳукуматӣ ба қайд гирифта шудааст. Ин дар ҳолест ки тибқи Қонун “Дар бораи иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ”, созмонҳои ғайриҳукуматӣ дар Тоҷикистон вазифадоранд, дар бораи фаъолияташон дар вебсайтҳои худ ҳисоботи муфассали молиявиашонро нашр кунанд ва ҳама гуна маблағгузории хориҷиро дар “Феҳристи кӯмаки башардӯстона ба иттиҳодияҳои ҷамъиятии Ҷумҳурии Тоҷикистон” ба қайд гиранд. Аммо ин талабот на ҳамеша риоя карда мешавад ва дар натиҷа, баъзе созмонҳо дар рӯбарӯйи талаботи қонунҳои ҷорӣ қарор мегиранд.

Гуфта мешавад, дар фаъолияти созмонҳои номбурда, масъалаи таъсири ҳамгироии фаъолони хориҷӣ ба корҳои дохилии Тоҷикистон ва кишварҳои Осиёи Марказӣ ба миён меояд. Барои мисол, Агентии Иолоти Муттаҳидаи Амрико доир ба рушди байналмилалӣ (USAID) дар соли 2023 танҳо барои “дастгирии демократия” дар кишварҳои Осиёи Марказӣ, аз ҷумла Тоҷикистон 50 миллион доллар тақсим кардааст, ки ин метавонад хоҳиши ҷониби Амрикоро барои пешбурди арзишҳои худ рӯшан кунад.

Дар Тоҷикистон аз амалҳои созмонҳои ихтиёрии амрикоӣ изҳори нигаронӣ мекунанд ва овозаҳое низ вуҷуд дорад, ки ин барномаҳо метавонанд бо баҳонаи кумаки башардӯстона ҳадафҳои харобиоварро пинҳон кунанд, аз қабили таблиғи бегона ба арзишҳои маҳаллӣ ва фаҳмиши демократия. Дар бораи самти эҳтимолии зиддирусии чунин амалҳо дар муколамаи ҷамъиятӣ низ андешаҳои ошкор инъикос ёфтаанд.

Бархе аз таҳлилгарон бар ин назаранд, ки манбаъҳои ҷудогонаи хориҷӣ ба амнияти Тоҷикистон халал ворид мекунанд. Масалан, Фонди Сорос дар Тоҷикистон ташкилотҳоеро сарпарастӣ мекард, ки назару фаъолияти онҳо ба манфиатҳои миллии ҷумҳурӣ мухолифанд. – Табиист, ки давлат аз барҳам додани ин фонд ҷонибдорӣ карда, барҳам додани созмонҳои ғайриҳукуматиеро, ки метавонанд вазъияти амнияти дохилиро ноором созанд, пуштибонӣ мекунад, зеро ба мо чунин натиҷа лозим нест, – шарҳ медиҳанд онҳо.

Гурӯҳе аз таҳлилгарон бар ин назаранд, ки чунин созмонҳои ғайриҳукуматӣ солҳои ахир чун фишанги фишор ба давлатҳо табдил шудаанд. Ҷонибдорони ин раванди таҳлил муқовимати миёни Русия ва Ғарби дастаҷамъиро яке аз сабабҳои асосӣ мешуморанд. Табиист, ки онҳо Русияро шарики стратегии Тоҷикистон медонанд, зеро бузургтарин пойгоҳи низомии берунаи ин кишвар дар Тоҷикистон қарор дорад ва он пуштибони манфиатҳои умумии ду кишвар ва давлатҳои минтақа аст. Аз сӯйи дигар, беш аз 2 млн шаҳрванди Тоҷикистон дар муҳоҷирати корӣ дар Русия ҳастанд. Ба ҳамин далел манфиатҳои Русия барои Тоҷикистон аз хостаҳои дигар кишварҳо бартарӣ дорад.

Ин ҳолатҳо саволҳои муҳимро дар бораи соҳибихтиёрӣ ва таъсири ташкилотҳои хориҷӣ ба корҳои дохилии кишварҳои Осиёи Марказӣ ба миён меоранд ва зарурати муколама ва таҳлили масъалаҳои марбут ба воридшавии арзишҳои ғарбиро ба ҷомеаҳои маҳаллӣ таъкид мекунанд.

Ин мақоларо мубодила кунед
Назари худро гузоред
tjTajik